Czego szukasz?


Kategorie


Książka

Książka

Świat przyszłości zwariował – Walter Tevis „Przedrzeźniacz”

12 września 2015

Czym jest świat bez kultury i człowiek bez uczuć? Jaki jest świat przyszłości, w obliczu emocjonalnej i kulturalnej apokalipsy?

Świat przyszłości zwariował. Stał się nieczuły, zimny, pozbawiony empatii. Poza tym, liczba ludności znacząco spada, a wszystko, co wiąże się z relacjami międzyludzkimi, właściwie umarło. Prym wiodą medykamenty i różnego rodzaju środki psychotropowe, które za owe wyłączenie emocji odpowiadają. Jasnym jest więc, że ludzkość zmierza ku zagładzie. Cichej, spokojnej, otumanionej prochami.

Był robotem Marki Dziewięć, najbardziej wyrafinowanym urządzeniem, które stworzył ludzki geniusz.

Ludzie przestają odpowiedzialnie podejmować decyzje. W każdej niemal dziedzinie życia zaprzęgają do pracy maszyny, które działają za nich. Postęp jest tak duży, że ludzkość przechodzi regres. Traci podstawowe zdolności i cechy, którymi się charakteryzowała. „Czynnik ludzki” przestaje mieć jakiekolwiek znaczenie. Świat jest zaprogramowany, a ludzie, którzy pozostali przy życiu, skupiają się na używkach i podtrzymywaniu narkotycznych wizji, które sobie aplikują z dużą chęcią i brakiem samokontroli.

W tym świecie spotkamy trzech bohaterów. Pierwszym z nich jest android Spofforth, potężna pół-maszyna, ostatni egzemplarz zaawansowanej generacji, obdarzony inteligencją, całkowicie suwerennymi procesami myśleniowymi i uczuciami. Robot posiada biologicznie wyhodowane ciało, a także zaszczepione wspomnienia swojego właściciela, co czyni z niego zarówno najpotężniejszą maszynę, a także – o ironio – najbardziej ludzkiego przedstawiciela świata.

Równolegle poznajemy Paula, człowieka, który dziwnym trafem zaczyna rozumieć słowo pisane w reliktach przeszłości, starych książkach. Odkrywa swoją „niecodzienną umiejętność” i zaczyna poznawać nieznane sobie wcześniej ścieżki samoświadomości, uczuć, emocji. Dzięki temu, litera po literze poznaje zagadnienia związane z religią, historią czy odległą w czasie kulturą w ogóle.

Sądzę, że hasła w „Słowniku” uporządkowano według jakiejś zasady – być może po prostu po to, żeby łatwiej ją było znaleźć – ale przyznam, że jej nie rozumiem. Przez kilka stron wszystkie słowa zaczynają się od tej samej litery, aż tu nagle pierwsza ulega zmianie.

Trzecim bohaterem jest kobieta, Lou, która wyłamuje się z utartego schematu, ucieka z internatu, odstawia psychotropy oraz inne chemiczne wspomagacze, przez co pozostaje jedyną z nielicznych osób zachowujących własną psychologiczną i mentalną autonomię, a także jedyną kobietą, która może zajść w ciążę. Zbieg wydarzeń powoduje, że poznaje człowieka, który pamięta jeszcze stare czasy i razem z nim odkrywa na nowo różne aspekty człowieczeństwa.

Bohaterowie Tevisa tworzą specyficzny trójkąt, ich losy przeplatają się i uzupełniają wzajemnie. Są jednymi z ostatnich osób, które jeszcze cokolwiek wnoszą to świata, w którym żyją, mimo że nawet nie mają takiej świadomości. Oni stanowią siłę i iskierkę nadziei: kobieta, mężczyzna i wszechwiedzący i czujący android.

(…) ty jesteś inna. Jesteś jedyną niezaprogramowaną kobietą w Ameryce Północnej. No i z pewnością jedyną ciężarną.

„Przedrzeźniacz” to zdecydowanie tytuł, który miejsce wśród „Artefaktów” mieć powinien i dobrze się stało, że został przez MAGa uwzględniony. Jest to krótka książka (255 stron), dobrze napisana warsztatowo (prosty język, brak zbędnych treści), która jednak sposobem prowadzenia narracji (często pierwszoosobowa, zapis dziennikowy) oraz niosącym ze sobą ładunkiem emocjonalnym i przesłaniem (uczmy się od siebie, od nowa ufając) opisuje domniemaną, ciemną przyszłość lepiej niż setki wybuchów, robotów czy kosmicznych nalotów obcych z innej galaktyki.

Jeśli przyszłość może wyglądać źle, to ja czuje, że będzie ona bliska wizji Tevisa. Nie będzie buntu maszyn. Nie będzie hord obcych. Sami się załatwimy. Po cichu, w spokoju, ze sztucznie podkręconymi poprzez chemię, uśmiechami na ustach. Zgnuśniejemy i wrośniemy w wygodne leżanki. Po prostu przestanie nam sie chcieć cokolwiek.  Na szczęście wizja przyszłości nie jest przesądzona. Powieść Tevisa powstała ponad 35 lat temu, a my nadal żyjemy i w jakimś tam stopniu się rozwijamy. Jest więc w tym wszystkim dla nas nadzieja.

 tevis2

 

 

 

 

 

 

 

Autor: Walter Tevis
Tytuł: Przedrzeźniacz
Seria: Artefakty
Wydawnictwo: MAG
Ilość stron: 255
Okładka: twarda
Cena z okładki: 35 zł